ĐOÀN NGHỆ THUẬT DÂN TỘC LÀO CAI
07/10/2013
Xác định rõ chức năng nhiệm vụ của một đơn vị hoạt động trên lĩnh vực nghệ thuật dân tộc, trong suốt hơn 50 năm qua các thế hệ lãnh đạo cũng như diễn viên, nghệ sỹ Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh Lào Cai luôn bám sát những nhiệm vụ chính trị của địa phương để hoạt động. Đến nay Đoàn NTDT tỉnh Lào Cai có thể nói là một đơn vị nghệ thuật mạnh trong các tỉnh miền núi phía Bắc; cái mạnh không chỉ ở đội ngũ diễn viên nghệ sỹ trẻ có trình độ nghiệp vụ chuyên môn cao mà nó thể hiện ở sự sáng suốt của lãnh đạo đoàn luôn lấy mục tiêu bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc làm nền tảng và coi đó là linh hồn cho phát triển sự nghiệp nghệ thuật của mình...

Nhìn lại chặng đường đã qua, việc sưu tầm, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trên địa bàn Lào Cai của Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh đã có một bề dày. Ca khúc “Tiếng hát trên đỉnh Hoàng Liên” của cố nhạc sỹ Ngọc Quang vẫn còn sống mãi trong lòng mỗi người dân Lào Cai. Trong sâu thẳm lòng yêu ấy có mấy ai biết được nhạc sỹ đã có nhiều thời gian sống cùng không gian văn hóa các dân tộc trên miền đất của mình, ông đã đi, đã tích lũy, chắt chiu những kinh kinh nghiệm sống để rồi tạo ra những giai điệu và ca từ còn sống mãi với thời gian... Các nhạc sỹ Nguyễn Tài Tuệ, Huyền Tuân ở trung ương tăng cường nhưng trong thời gian công tác ở đoàn đã khai thác chất liệu âm nhạc dân tộc Lào Cai sáng tác nên những tác phẩm nội tiếng như: “Suối Mường Hum chảy mãi”, “Người Mèo có chữ”… được các ca sỹ hâm mộ biểu diễn mang bản sắc nghệ thuật Lào Cai đến nay vẫn còn vang mãi. “Tiếng đàn tròn” của nhạc sỹ Thanh Bình hay những tiết mục múa Giáy do nghệ sỹ Hà Té thể hiện của một thời đã qua mấy dễ ai quên được dù chỉ một lần được thưởng thức. Để có được những thành công như vậy các nghệ sỹ, nhạc sỹ, diễn viên lớp anh chị đã phải lăn lộn với thực tế để tìm ra cái giá trị cốt lõi tâm hồn văn hóa các dân tộc. Đặc biệt nghệ sỹ Kim Vĩnh thành công trong sáng tác, biểu diễn những bản nhạc mang giai điệu âm hưởng dân tộc Mông, điển hình như các tác phẩm: “Phiên chợ Bắc Hà”, “Lào Cai mùa xuân”, “Âm vang núi rừng”… đều đạt huy chương vàng trong các kỳ hội diễn; đồng thời cách tân thành công chiếc khèn Mông đã đưa ông đến với danh hiệu cao quý của cuộc đời làm nghệ sỹ: Nghệ sỹ nhân dân. Có được như vậy NSND Kim Vĩnh đã phải lăn lộn thực tế với đời sống âm nhạc của đồng bào Mông thật nhiều, thật sâu sắc. Với cách tiếp cận, cách sưu tầm khai thác và dầy công nghiên cứu ông đã góp phần tô đẹp thêm các giá trị văn hóa phi vật thể của dân tộc Mông vùng Tây bắc. NSƯT Xuân Mai cũng thành công ở lĩnh vực sưu tầm giá trị di sản múa các dân tộc và ứng dụng vào thực tiễn của Lào Cai từ hơn 20 năm về trước, tiêu biểu như tác phẩm múa “Khu chà già” của dân tộc Hà Nhì. “Thành phố trẻ ta yêu” của nhạc sỹ Minh Sơn được nhiều lớp trẻ yêu mến cũng bởi ông đã có một bề dầy trong thực tế nhìn nhận về quê hương Lào Cai và xâm nhập đời sống văn hóa của người dân vùng biên cương...

Khi trao đổi với NSƯT, huấn luyện múa Phạm Đình Cải, Trưởng Đoàn Nghệ thuật dân tộc Lào Cai ông đã cho biết: “Để ngày càng có nhiều tiết mục hay, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, chúng tôi hết sức quan tâm mấy vấn đề cụ thể đó là đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho nghệ sỹ diễn viên; xác định đúng đắn con đường hoạt động phát triển của đoàn trước mắt và lâu dài cần đặc biệt chú trọng văn hóa các dân tộc chính là nền tảng, là cơ sở, là thế mạnh phát triển bền vững của một đoàn Nghệ thuật dân tộc chuyên nghiệp”.

 

Từ khi Nghị quyết TW 5 khóa XIII ra đời, với tinh thần “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm dà bản sắc dân tộc”, Đoàn Nghệ thuật Dân tộc Lào Cai luôn bám sát nội dung này để xây dựng kế hoạch, hoạch định hướng đi lâu dài trong sự nghiệp phát triển nghệ thuật của mình. Lãnh đạo Đoàn đã xác định muốn phát huy tốt vốn văn hóa truyền thống trước hết phải sống với nó, hiểu biết về nó, chắt lọc nó mới có thể tìm ra cho mình, cho công chúng những tác phẩm nghệ thuật có giá trị.

Vì vậy, trong nhiều năm qua công tác sưu tầm, bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc của Đoàn NTDT Lào Cai đã thực sự đi vào chiều sâu. Đoàn đã xác định rõ thế mạnh của Lào Cai chính là sự đa dạng về văn hóa tộc người, mỗi cán bộ nghệ sỹ diễn viên là một người sưu tầm văn hóa dân gian các dân tộc, họ khai thác bằng nhiều cách, nhiều phương pháp tiếp cận và ở mọi lúc, mọi nơi nếu điều kiện cho phép. Do tính chất hoạt động riêng, đoàn không thành lập nhóm, tổ để đi khai thác sưu tầm chất liệu dân gian trong đồng bào các dân tộc một cách thường xuyên mà đã phối hợp nhịp nhàng, đan xen ở những buổi lưu diễn tại cơ sở. Hàng năm theo kế hoạch Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh Lào Cai có 80 buổi diễn phục vụ nhân dân, trong đó có 50 buổi lưu diễn tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong toàn tỉnh, những cuộc lưu diễn của đoàn chính là cơ hội để tiếp xúc sưu tầm vốn văn hóa dân tộc.

Với đội ngũ biên đạo, diễn viên múa, nhạc sỹ, ca sỹ, họa sỹ thiết kế... họ đã sống cùng những hoạt động văn hóa của từng tộc người và những chuyến lưu diễn này ngoài việc họ là nghệ sỹ, họ còn trở thành một đội quân hùng mạnh trong việc sưu tầm những giai điệu âm nhạc, những tổ hợp múa, trang phục, đạo cụ, đặc biệt họ đã đi sâu tìm hiểu về môi trường văn hóa, không gian văn hóa và nghệ thuật biểu diễn của mỗi dân tộc một cách cụ thể, sâu sắc. Những chuyến sưu tầm khai thác như vậy rất hiệu quả, người này bổ trợ cho người kia, họ cùng nhau phân tích đánh giá nhanh và ghi nhận kết quả sưu tầm, đặc biệt sự thẩm định trực tiếp của những nghệ nhân cung cấp thông tin, do đó kết quả sưu tầm được đánh giá là đạt chất lượng cao. Có những cuộc anh em nghệ sỹ sưu tầm, biểu diễn ngay những kết quả và như vậy thông qua sự góp ý của nghệ nhân họ đã được thẩm định đánh giá một cách trực tiếp.

Những cuộc lưu diễn ở cơ sở bao giờ đoàn cũng lồng ghép chương trình biểu diễn của các nghệ nhân, tạo điều kiện cho họ có cơ hội thể hiện mình tạo một sân chơi giao lưu, thúc đẩy niềm tự hào dân tộc đồng thời đây còn là một cách khích lệ tinh thần bảo tồn sống những giá trị văn hóa nghệ thuật dân gian tại cộng đồng. Với cách làm như vậy trong nhiều năm qua đoàn đã sưu tầm tích lũy được kho tư liệu quý về âm nhạc và múa các tộc người với những nội dung nghệ thuật biểu diễn dân gian đa dạng. Ngày hội văn hóa các dân tộc ở mỗi huyện tổ chức là cơ hội để người dân được thể hiện bản lĩnh sắc thái văn hóa riêng của mình với cộng đồng, và cũng trở thành tiêu điểm để Đoàn Nghệ thuật có cơ hội sưu tầm khai thác các giá trị nghệ thuật biểu diễn dân gian của từng tộc người và từng vùng miền văn hóa khác nhau...

Trong nhiều năm qua đoàn không ngừng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức cho cán bộ diễn viên bằng cách cử đi học tại các trường nghệ thuật chuyên nghiệp trong và ngoài nước. Cụ thể như nghệ sỹ: Nguyễn Việt Phong, Hoàng Thị Phương, Nguyễn Mạnh Thắng, Nguyễn Xuân Hạnh... là những nghệ sỹ múa thế hệ trẻ hôm nay được cử đi đào tạo có bài bản ở các trường Nghệ thuật chuyên nghiệp. Những đề tài tốt nghiệp của học viên Biên đạo múa, huấn luyện múa... thường gắn với nghệ thuật múa dân gian, vì vậy hầu hết học viên phải có thời gian thực tế khai thác tư liệu ở cơ sở. Những tư liệu được khai thác làm tốt nghiệp ấy cũng sẽ trở thành chất liệu quý cho sự nghiệp hoạt động của mỗi nghệ sỹ, diễn viên, biên đạo, cũng như sự nghiệp nghệ thuật của cả đoàn.

Trong những năm qua các đề tài, dự án của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch về các lĩnh vực văn hóa dân gian, đặc biệt là đề tài “Sưu tầm, bảo tồn, phát huy di sản múa dân tộc Mông, Dao, Hà Nhì ở Lào Cai để phục vụ phát triển Du lịch” đã có sự tham gia đóng góp không nhỏ của một số thành viên Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh và giờ đây nó cũng trở thành tài sản quý để khai thác chất liệu cho đoàn cũng như cho sự nghiệp phát triển văn hóa nghệ thuật chung của tỉnh.

Nhiều năm qua Đoàn Nghệ thuật Dân tộc Lào Cai đã tham gia những kỳ hội diễn, liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc và đã đạt một số giải thưởng cao, nói về điều này ông Phạm Đình Cải, Trưởng đoàn cho biết: “Đó chẳng phải là hiệu quả sưu tầm, khai thác và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc của Đoàn chúng tôi đã đạt được đó hay sao? Chúng tôi không quan tâm nhiều đến việc anh sưu tầm thế nào, khai thác ra sao vì đó chỉ là cách thức, phương pháp tiếp cận của mỗi người thôi. Vấn đề mà cả lãnh đạo đoàn cũng như anh em nghệ sỹ chúng tôi quan tâm đó là anh thu thập được gì và xử lý thế nào để ứng dụng đạt hiệu quả nhất là được”.

Câu nói có vẻ hơi thực dụng, nhưng nó đã đúng! Tin rằng việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa các dân tộc của Đoàn NTDT tỉnh Lào Cai ngày một tốt hơn, mỗi ngày thêm một thành tích mới như những bông hoa rộ dần khi xuân về...

Bài Phùng Quang Mười

(Sở VHTTDL Lào Cai)

Ảnh: Minh Đức (TTXVN) 

Video
Thời tiết
32oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 64%
Gió đông đông nam
tốc độ: 3 m/s
31oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 85%
Gió đông bắc
tốc độ: 1 m/s
32oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 68%
Gió đông đông bắc
tốc độ: 2 m/s
28oC
Mây thay đổi, trời nắng
Độ ẩm 74%
Gió tây nam
tốc độ: 3 m/s
26oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 81%
Lặng gió
30oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 78%
Gió nam đông nam
tốc độ: 3 m/s
31oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 78%
Gió bắc
tốc độ: 2 m/s
38oC
Nhiều mây, không mưa
Độ ẩm 47%
Gió nam tây nam
tốc độ: 3 m/s
Nguồn: www.nchmf.gov.vn
USD 21,255.00
THB 681.98
SGD 17,257.43
SEK 3,146.71
SAR 5,838.55
RUB 664.41
NOK 3,463.79
MYR 6,734.39
KWD 75,891.57
KRW 23.05
JPY 209.38
INR 360.74
HKD 2,757.33
GBP 36,222.58
EUR 28,654.35
DKK 3,886.99
CHF 23,640.01
CAD 19,792.71
AUD 20,068.92
Nguồn: vietcombank.com.vn
 Vàng SJC Mua Bán
Hồ Chí Minh 36.620 36.740
Hà Nội 36.620 36.760
Đà Nẵng 36.620 36.760
Nha Trang 36.610 36.760
Cà Mau 36.620 36.760
Buôn Ma Thuột 36.610 36.760
Bình Phước 36.590 36.770
Nguồn: sjc.com.vn
1 thay 4b thay5b
Tổng lượt truy cập
Số người đang truy cập:
2
Truy cập trong ngày:
320
Tổng lượt truy cập
931891